Incoterms 2020, Uluslararası Ticaret Odası (ICC) tarafından belirlenen on bir teslimat şartıdır. Bu şartlar, nakliye, sigorta ve gümrük işlemlerinin masraflarını kimin karşılayacağını ve organize edeceğini, ayrıca riskin satıcıdan alıcıya hangi noktada geçeceğini düzenler. Bu yazıda on bir şartın tümü açıklanmakta, hangilerinin karayolu taşımacılığına, hangilerinin deniz taşımacılığına yönelik olduğu gösterilmekte ve en sık yapılan hatalar belirtilmektedir.
Incoterms 2020’nin düzenlediği ve düzenlemediği hususlar
Incoterms, yalnızca alıcı ve satıcı sözleşmede bu konuda anlaşmışsa geçerlidir. Doğru yazım biçimi, maddeyi, kesin yeri ve sürümü belirtmelidir; örneğin, “FCA Lehrte, Musterstraße 1, Incoterms 2020”. Incoterms 2010 gibi daha eski sürümler, her iki tarafın da istemesi halinde hâlâ kararlaştırılabilir.
Her madde üç hususu belirler:
- Maliyetler: Ön nakliye, ana nakliye, son nakliye, yükleme ve boşaltma masraflarını kim karşılar?
- Riskin devri: Alıcı, kayıp veya hasar riskini hangi noktadan itibaren üstlenir?
- Yükümlülükler: İhracat ve ithalat işlemlerini kim yürütür, sigortayı kim yaptırmak zorundadır, hangi belgeler sunulmalıdır?
Mülkiyet devri, ödeme koşulları, fiyat ve sözleşme ihlalinin sonuçları düzenlemeye dahil değildir. Bunlar satış sözleşmesinde yer almalıdır.
Tüm nakliye türleri için hükümler
Yedi madde, her türlü nakliye türü için, yani kamyon, demiryolu, hava kargo ve kombine taşımacılıkta kullanılan konteynerler için de uygundur. Bunlar, karayolu yük taşımacılığı için doğru seçimdir.
EXW – Fabrika teslim
Satıcı, malları kendi tesislerinde hazır bulundurur; mallar yüklenmemiş ve ihracat işlemleri tamamlanmamıştır. Bu andan itibaren yükleme, nakliye, ihracat ve ithalat gümrük işlemleri dahil olmak üzere tüm masraflar ve riskler alıcıya aittir. EXW, satıcı için en az yükümlülük içeren şarttır.
FCA – Nakliyeci Ücretsiz
Satıcı, malları alıcının belirlediği nakliyeciye kararlaştırılan yerde teslim eder ve ihracat işlemlerini tamamlar. Teslimat yeri satıcının tesisleri ise, satıcı malları yükler. Başka bir yer ise, malları gelen araç üzerinde, boşaltılmamış halde teslim eder. Teslimatla birlikte risk alıcıya geçer. 2020 yılından itibaren taraflar, alıcının nakliyecisine satıcıya gemiye yüklendiğine dair not içeren bir konosment düzenlemesini talimat vermesi konusunda anlaşabilirler.
CPT – Nakliye masrafları alıcıya ait değildir
Satıcı, belirtilen varış noktasına kadar nakliye masraflarını karşılar ve ihracat işlemlerini yerine getirir. Ancak risk, malların ilk nakliyeciye teslim edildiği anda alıcıya geçer. Dolayısıyla, masrafların ve riskin devri farklı yerlerde gerçekleşir.
CIP – Navlun bedeli dahil, sigortalı
CPT gibi, satıcı ayrıca bir nakliye sigortası yaptırmak zorundadır. 2020 yılından bu yana, CIP kapsamında Institute Cargo Clauses (A) uyarınca, sözleşme bedelinin en az %110’u kadar kapsamlı bir teminat geçerlidir.
DAP – Belirtilen yere teslim
Satıcı, belirtilen varış noktasına kadar masrafları ve riski üstlenir. Orada, malları gelen araç üzerinde boşaltılmaya hazır halde teslim eder. Boşaltma, ithalat gümrük işlemleri, gümrük vergileri ve ithalat KDV’si alıcı tarafından karşılanır.
DPU – Belirtilen yere teslim ve boşaltma
DPU, 2020 yılından beri eski DAT şartının yerini almaktadır. Satıcı, malları belirtilen yere teslim eder ve orada boşaltır. Risk, ancak boşaltma işleminden sonra devredilir. İthalat işlemleri alıcıya aittir. Satıcı, malları varış yerinde boşaltabileceğinden emin olmalıdır.
DDP – Gümrük işlemleri tamamlanmış olarak teslim
Satıcı, ithalat işlemleri, gümrük vergileri ve ithalat KDV’si dahil olmak üzere, varış noktasına kadar tüm masrafları ve riskleri üstlenir. DDP, alıcı için en uygun şartlar sunarken, satıcı için en fazla yükümlülük içeren şarttır. Yükün boşaltılması alıcıya aittir.
Deniz ve iç su taşımacılığına ilişkin hükümler
Dört madde yalnızca su yolu ile nakliyeye yöneliktir. Bu maddeler, gemiye veya yükleme limanına ilişkindir.
FAS – Gemi Uzun Kenarı Serbest
Satıcı, malları belirtilen yükleme limanında geminin yanına, örneğin rıhtıma teslim eder ve ihracat işlemlerini tamamlar. O noktadan itibaren masraflar ve risk alıcıya aittir. FAS, özellikle dökme yükler ve ağır tek parça yükler için kullanılır.
FOB – Gemi üzerinde teslim
Satıcı, malları alıcının belirlediği geminin güvertesine yükleme limanında teslim eder ve ihracat işlemlerini yerine getirir. Risk, mallar gemiye yüklendiği anda alıcıya geçer. Deniz taşımacılığı masraflarını alıcı karşılar.
CFR – Maliyet ve Navlun
Satıcı, malların varış limanına kadar olan deniz nakliye ücretini öder. Ancak risk, mallar yükleme limanında gemiye yüklendiği anda devredilir. CPT şartlarında olduğu gibi, masrafların ve riskin devri birbirinden ayrıdır.
CIF – Maliyet, Sigorta ve Nakliye
CFR'de olduğu gibi, satıcı ayrıca bir nakliye sigortası yaptırır. CIF'te ise Incoterms 2020'ye göre, sözleşme bedelinin %110'unu aşan, Institute Cargo Clauses (C) uyarınca asgari teminat hâlâ yeterlidir. Taraflar daha yüksek bir teminat üzerinde anlaşabilirler.
Kim neyi öder: Hükümlerin genel bakışı
Ulaşım
- Alıcı, ana nakliyeyi organize eder ve masraflarını karşılar: EXW, FCA, FAS, FOB.
- Satıcı ana nakliye masraflarını karşılar, ancak risk sevkiyat yerinden itibaren alıcıya geçer: CPT, CIP, CFR, CIF.
- Satıcı ödemeyi yapar ve malın varış noktasına kadar riskini üstlenir: DAP, DPU, DDP.
Sigorta
- Sadece CIP ve CIF şartlarında satıcı sigorta yaptırmakla yükümlüdür.
- Diğer tüm hükümlerde, her bir taraf riskini sigortalatıp sigortalatmayacağına kendisi karar verir. Riski üstlenen taraf, bunu yapmalıdır.
Gümrük
- Alıcıda ihracat işlemleri: yalnızca EXW.
- Satıcı tarafında ihracat işlemleri: diğer on madde.
- Satıcı tarafında ithalat işlemleri, gümrük vergileri ve ithalat KDV’si: yalnızca DDP.
- Alıcı tarafında ithalat işlemleri: diğer on madde.
Hangi Incoterms, kamyon taşımacılığına uygundur?
Avrupa içindeki karayolu taşımacılığı ve örneğin Türkiye ile Almanya arasındaki taşımacılıkta, tüm taşıma türleri için yalnızca yedi madde geçerlidir. Uygulamada özellikle şu maddeler kullanılır:
- FCA: Alıcı nakliyeyi kendisi organize ederken, satıcı ihracatı üstlenir.
- DAP, satıcının malı müşteriye kadar teslim etmesi ve alıcının ithalat işlemlerini kendisi yürütmesi durumunda.
- CPT: Satıcı nakliye masraflarını karşılar, ancak riskin erken devredilmesi gereken durum.
- DDP: Alıcı, gümrük işlemleriyle uğraşmadan teslimat yapılmasını istiyorsa ve satıcı ithalat işlemlerini halledebiliyorsa.
FOB ve CIF, alışkanlık nedeniyle genellikle konteyner veya kamyon sevkiyatları için de kullanılır. Bu doğru değildir: Risk, bir geminin güvertesinde devredilmelidir; oysa kamyonla yapılan taşımacılıkta gemi hiç söz konusu değildir. Bunun yerine FCA, CPT veya CIP terimlerini kullanın.
Incoterms seçiminde sıkça yapılan hatalar
İhracatta EXW
EXW, satıcı açısından kolaylık sağlar, ancak AB dışına ihracat söz konusu olduğunda genellikle sorunlara yol açar. İhracat beyannamesi genellikle AB'de yerleşik bir ihracatçı tarafından verilmelidir; ancak üçüncü bir ülkeden gelen alıcılar çoğunlukla bu şartı karşılamaz. Ayrıca, satıcının KDV'den muaf ihracat teslimatı yapabilmesi için bir ihracat belgesine ihtiyacı vardır; ancak EXW şartlarında bu belge satıcının elinde bulunmaz. Belge eksikliği durumunda, KDV tahsil edilebilir. İhracatlar için genellikle FCA daha iyi bir seçimdir.
DDP ve ithalat KDV’si
DDP şartlarında satıcı, varış ülkesinde ithalat beyanında bulunmalı ve ithalat KDV’sini ödemek zorundadır. Yabancı bir satıcı, varış ülkesinde KDV kaydı bulunmuyorsa bu vergiyi genellikle ön vergi olarak indirimden yararlanamaz. Bu durumda vergi, gerçek maliyet haline gelir. Bir DDP anlaşması yapmadan önce, kimin ithalatçı olabileceğini ve ithalat KDV’sinin nasıl ele alınacağını kontrol edin. Bazen, alıcı tarafından gümrük işlemlerinin yapıldığı DAP şartı daha net bir çözüm olabilir. Şüphe duyduğunuzda vergi danışmanına danışın.
Belirsiz teslimat yeri
“FCA Hannover”, teslimatın tam olarak nerede gerçekleşeceğini belirtmemektedir. Her zaman kesin bir adres veya nokta, örneğin belirli bir depo ya da terminal gibi, belirtin.
Eksik sürüm
“Incoterms 2020” ibaresi belirtilmezse, hangi sürümün geçerli olduğu belirsizdir. Bu durum, ihtilaf halinde yorumlama sorunlarına yol açar.
Sigorta gözden kaçmış
CPT ve CFR şartlarında nakliye masraflarını satıcı karşılar, ancak nakliye sırasındaki risk alıcıya aittir. Birçok alıcı, malların sigortalı olduğunu varsayar. Nakliye sigortasını kimin yaptıracağını netleştirin.
“Gümrük Belgeleri Açıklaması” başlıklı makalede, sözleşme şartlarına ve sevkiyata göre hangi belgelerin gerekli olduğu açıklanmaktadır. Gümrük idaresi, ticari faturadaki teslimat koşullarına da dikkat eder; zira bu koşullar gümrük değerini etkiler.
Sık Sorulan Sorular
Incoterms 2020’de kaç tane şart vardır?
On bir madde bulunmaktadır: yedi tanesi tüm taşıma türleri için (EXW, FCA, CPT, CIP, DAP, DPU, DDP) ve dört tanesi sadece deniz ve iç su yolu taşımacılığı için (FAS, FOB, CFR, CIF).
DAP ile DDP arasındaki fark nedir?
Her iki durumda da satıcı, malları varış noktasına kadar teslim eder. DAP şartlarında ithalat işlemleri, gümrük vergileri ve ithalat KDV’si alıcı tarafından karşılanırken, DDP şartlarında bunlar satıcı tarafından karşılanır.
Kamyon taşımacılığı için genellikle hangi Incoterm kullanılır?
Nakliyeyi kimin organize ettiğine bağlı olarak genellikle FCA ve DAP kullanılır. FOB ve CIF, bir gemiye bağlı oldukları için kamyon taşımacılığına uygun değildir.
DAT’ın DPU ile ne ilgisi var?
DPU, Incoterms 2020’de eski DAT şartını değiştirmiştir. Teslimat yeri artık bir terminal olmak zorunda değildir; satıcının yükü boşaltabileceği herhangi bir yer olabilir.
Almanya’ya mal ithal ediyor ve gümrük işlemlerinde desteğe mi ihtiyacınız var? FulFra adresinden, Lehrte’deki gümrük deposu da dahil olmak üzere gümrük işlemleri hakkında daha fazla bilgi edinebilirsiniz.