T1, T2, EUR.1 ve A.TR, AB dışındaki ülkelerle yapılan ticarette firmaların en sık ihtiyaç duyduğu gümrük belgeleridir. T1 ve T2, eşyanın gümrük gözetimi altında taşınmasını düzenler. EUR.1 ve A.TR ise varış ülkesindeki gümrük vergisini düşürür veya ortadan kaldırır. AB ile Türkiye arasındaki ticarette müşterinizin gümrük vergisi ödeyip ödemeyeceğini en çok A.TR ile EUR.1 arasındaki doğru seçim belirler.
Uluslararası ticarette hangi gümrük belgeleri vardır?
Gümrük belgeleri işlevlerine göre dört grupta toplanabilir. Bu grupları bilen, hangi gönderi için hangi belgenin gerektiğini hızla anlar.
- Transit belgeleri (T1, T2): Eşyaya gümrük gözetimi altında bir gümrük idaresinden diğerine kadar eşlik eder. Yol boyunca vergi doğmaz.
- Tercihli menşe ve statü belgeleri (EUR.1, A.TR, menşe beyanı): Eşyanın menşeini veya gümrük statüsünü kanıtlar ve daha düşük gümrük vergisi ya da vergi muafiyeti sağlar.
- Ticari belgeler (ticari fatura, çeki listesi): Eşyayı, değerini ve ambalajını tanımlar ve her gümrük beyannamesinin temelini oluşturur.
- Kayıtlar ve beyanlar (EORI numarası, ihracat beyannamesi, ithalat beyannamesi): Sizi ekonomik operatör olarak tanımlar ve eşyayı gümrüğe beyan eder.
Beyanların çoğu bugün elektronik olarak yapılır. Almanya'da gümrük bunun için ATLAS sistemini, transit rejimi için ise Avrupa çapındaki NCTS sistemini kullanır. EUR.1 ve A.TR gibi kâğıt belgeler hâlâ vardır, ancak elektronik bir beyanla birlikte kullanılır.
T1 ve T2: Gümrük gözetimi altında transit rejimi
Transit rejimi, eşyanın gümrüklenmeden bir veya birden fazla ülkeden geçirilmesine izin verir. Gümrük vergisi ve ithalat KDV'si her sınırda değil, ancak varış gümrük idaresinde doğar. Taşıma süresince asıl sorumlu, genellikle nakliye firması veya bir gümrük hizmet sağlayıcısı, teminat verir.
T1: Harici Birlik transit rejimi
T1 rejimi Birlik eşyası olmayan, yani AB'de henüz gümrüklenmemiş eşya için geçerlidir. Tipik bir örnek: Bir tır Türkiye'den Almanya'ya eşya getirir. Eşya AB dış sınırında, örneğin Bulgaristan'da, T1 rejimine alınır ve ancak Almanya'da varış yerindeki gümrük idaresinde veya bir antrepoda gümrüklenir. Böylece eşyanın ilk AB ülkesinde gümrüklenmesi gerekmez.
Süre önemlidir: Eşya, gümrüğün belirlediği süre içinde ve gümrük mührü sağlam olarak varış idaresine ulaşmalıdır. Teminat ancak rejim orada usulüne uygun şekilde sonlandırıldığında serbest kalır.
T2: Dahili Birlik transit rejimi
T2'yi, bir AB ülkesinden diğerine giderken Ortak Transit Rejimi Sözleşmesi'ne taraf olan bir üçüncü ülkeden geçen Birlik eşyası için kullanırsınız. Örnekler İsviçre ve Norveç'tir. T2 rejimi, eşyanın Birlik eşyası statüsünü korumasını ve AB'ye dönüşte yeniden gümrüklenmemesini sağlar.
T2L belgesi bununla bağlantılıdır. Bu belge, örneğin AB limanları arasındaki deniz taşımacılığında, transit rejimi açılmadan yalnızca eşyanın Birlik statüsünü kanıtlar.
EUR.1: Tercihli menşein kanıtı
EUR.1 dolaşım belgesi, eşyanın bir tercihli ticaret anlaşmasının kurallarına göre AB'de veya ortak ülkede menşe kazandığını kanıtlar. Bu belgeyle alıcı indirimli gümrük vergisi öder veya hiç vergi ödemez. Eşyanın menşeli sayılıp sayılmayacağı gönderildiği yere değil, ilgili anlaşmanın menşe kurallarına bağlıdır. Örneğin üçüncü ülkelerden gelen girdilerin ne ölçüde işlendiği belirleyicidir.
EUR.1 belgesini ihracatçı düzenler, gümrük idaresi ihracat sırasında onaylar. Birçok anlaşma, düşük değerli gönderiler veya onaylanmış ihracatçılar için EUR.1 yerine fatura üzerinde bir menşe beyanına izin verir. Bu beyanın değer sınırları ve metni anlaşmaya göre farklılık gösterir. Bu nedenle bunları her varış ülkesi için kontrol edin.
Menşe beyanınızın temeli çoğu zaman tedarikçilerinizden aldığınız tedarikçi beyanlarıdır. Bunlar olmadan bir denetimde menşei genellikle kanıtlayamazsınız. Hatalı bir tercihli menşe belgesi, gümrük vergisinin müşterinizden sonradan tahsil edilmesine yol açabilir.
Tercihli menşeden ayrı tutulması gereken belge, tercihsiz menşe şahadetnamesidir. Almanya'da Sanayi ve Ticaret Odası (IHK) tarafından düzenlenir ve özellikle ticaret politikası amaçlarına hizmet eder, örneğin bir ithalatçı ülke bunu ithalat için şart koştuğunda. Tek başına gümrük vergisi indirimi sağlamaz.
A.TR: AB ile Türkiye arasındaki gümrük birliği
AB ve Türkiye 1996'dan bu yana sanayi ürünleri için bir gümrük birliği oluşturmaktadır. Bu ürünler AB'de veya Türkiye'de serbest dolaşımda bulunuyorsa iki taraf arasındaki ticarette gümrük vergisi alınmaz. Bunun kanıtı A.TR dolaşım belgesidir.
EUR.1 ile arasındaki belirleyici fark şudur: A.TR bir menşe belgesi değildir. Eşyanın "serbest dolaşımda" olma gümrük statüsünü teyit eder. Bu nedenle Çin menşeli olan ama AB'de gümrüklenmiş bir eşya da A.TR ile Türkiye'ye gümrük vergisiz gönderilebilir.
Türkiye ile ticarette ne zaman A.TR, ne zaman EUR.1?
- Sanayi ürünleri, örneğin tekstil, makine, elektronik veya mobilya: A.TR.
- Tarım ürünleri, AB ile Türkiye arasındaki tarım anlaşmasının tercihli rejim öngördüğü ürünler: EUR.1.
- Kömür ve çelik ürünleri, ayrı bir serbest ticaret anlaşmasına tabi olanlar: EUR.1.
Somut durumdaki sınıflandırma gümrük tarife numarasından (GTİP) anlaşılır. İşlenmiş gıdalar gibi sınırda kalan durumlarda hangi belgenin geçerli olduğunu önceden gümrük idaresi veya gümrük hizmet sağlayıcınızla netleştirin.
Dikkat: Türkiye'de ilave gümrük vergileri
Türkiye belirli ürünlere, tutarı menşe ülkesine bağlı olan ilave gümrük vergileri uygular. Bu nedenle A.TR olsa bile Türk gümrüğü bu tür ürünler için eşyanın AB menşeli olduğuna dair bir kanıt isteyebilir. Göndermeden önce Türkiye'deki müşterinize gümrük müşavirinin hangi belgelere ihtiyaç duyduğunu sorun. Bu, sınırda ek sorgulamaları önler.
Ters yönde, yani Türkiye'den Almanya'ya yapılan ithalatta da aynı ilke geçerlidir: Geçerli bir A.TR ile sanayi ürünleri için gümrük vergisi alınmaz. İthalat KDV'si (Einfuhrumsatzsteuer) ise yine de ödenir, çünkü gümrük birliği yalnızca gümrük vergisini kapsar.
Ticari fatura, çeki listesi ve EORI numarası
Bu temel belgeler olmadan, tercihli menşe belgesi olsun ya da olmasın, hiçbir gönderi gümrükten geçmez.
Ticari fatura
Ticari fatura, gümrük kıymetinin en önemli dayanağıdır. En az şunları içermelidir:
- Satıcı ve alıcının adı ve adresi, gerekirse gönderilenin de
- Fatura numarası ve tarihi
- Her kalem için ayrıntılı eşya tanımı ve gümrük tarife numarası
- Miktar, birim fiyat, toplam değer ve para birimi
- Incoterms 2020'ye göre teslim şekli, örneğin DAP veya DDP
- Eşyanın menşe ülkesi
- Brüt ve net ağırlık
"Yedek parça" veya "numune" gibi belirsiz tanımlar sıklıkla ek sorgulamalara yol açar. Eşyanın ne olduğunu ve hangi malzemeden yapıldığını açıklayın. Teslim şekilleri hakkında daha fazlasını blogumuzda okuyabilirsiniz.
Çeki listesi
Çeki listesi eşyanın nasıl paketlendiğini gösterir: koli sayısı, koli veya palet başına içerik, ölçüler ve ağırlıklar. Gümrük bunu fiziki muayenede, nakliye firması ise yük planlamasında kullanır. Bilgiler ticari faturayla uyumlu olmalıdır.
EORI numarası
EORI numarası (Economic Operators Registration and Identification), firmaları AB genelinde gümrük idarelerine karşı tanımlar. AB'den eşya ihraç eden veya AB'ye eşya ithal eden herkesin bu numaraya ihtiyacı vardır. Almanya'da numarayı Alman Gümrük Genel Müdürlüğü'ne (Generalzolldirektion) ücretsiz olarak başvurarak alırsınız. Alman EORI numaraları "DE" ile başlar. Tahsis birkaç gün sürebileceğinden numaraya ilk gönderiden önce başvurun.
İhracat ve ithalat: Uygulamada süreç
Almanya'dan Türkiye'ye bir tır gönderisi örneğinde tipik süreç şöyledir:
- Hazırlık: Ticari faturayı ve çeki listesini hazırlar, gümrük tarife numaralarını kontrol edersiniz.
- İhracat beyannamesi: Siz veya gümrük hizmet sağlayıcınız eşyayı ATLAS üzerinden elektronik olarak beyan eder. Gönderi bir kayıt numarası (MRN) alır.
- Tercihli menşe veya statü belgesi: A.TR veya EUR.1 düzenlenir ve ihracat gümrük idaresi tarafından onaylanır.
- Taşıma: Eşya AB'yi çıkış gümrük idaresinden terk eder. Çıkış onayı (Ausgangsvermerk) ihracatı kanıtlar ve KDV'den muaf teslimat için belgeniz olur.
- Türkiye'de ithalat: Alıcının gümrük müşaviri eşyayı beyan eder ve belgeleri sunar. Gümrük vergisini ve diğer vergileri teslim şekline göre alıcı veya gönderici öder.
Türkiye'den Almanya'ya ithalatta yol tersine işler, çoğu zaman varış yerindeki gümrük idaresine veya bir antrepoya kadar T1 rejimiyle. Orada eşya serbest dolaşıma girer veya gümrüklenmeden depolanır. Bu güzergâhtaki taşımaların nasıl işlediğini blogumuzda bulabilirsiniz.
Sık yapılan hatalar ve bunlardan nasıl kaçınılır?
- Yanlış belge: Türkiye'ye giden sanayi ürünleri için A.TR yerine EUR.1. Sınıflandırmayı gümrük tarife numarası üzerinden kontrol edin.
- Uyumsuz bilgiler: Faturadaki, çeki listesindeki ve beyannamedeki ağırlıklar veya miktarlar birbirini tutmuyor.
- Eksik belge: EUR.1 veya A.TR üzerinde imza ya da onay eksik. Eksik bir belge varış ülkesinde çoğu zaman kabul edilmez.
- Tedarikçi beyanı yok: Kanıtlayamayacağınız bir tercihli menşei beyan ediyorsunuz.
- Belirsiz teslim şekli: Gümrük vergisini ve ithalat KDV'sini kimin ödeyeceğini kimse bilmiyor. Incoterm'i sözleşmeyi imzalamadan önce belirleyin.
- Eksik çıkış onayı: Bu olmadan ihracatın vergiden muaf olduğunu kanıtlamak zordur.
Gümrük mevzuatı düzenli olarak değişir. Online ticarette düşük değerli gönderiler için şu anda nelerin yeniden düzenlendiğini blogumuzda okuyabilirsiniz.
FulFra ile gümrükleme
FulFra, özellikle Türkiye koridorunda gönderilerinizin gümrüklemesini üstlenir. FulFra, Türkiye ile Almanya arasında düzenli olarak tırla taşıma yapar. Süre gümrükleme ve belgeler dahil genellikle 4 ila 6 iş günüdür. FulFra, Hannover yakınlarındaki Lehrte'de bulunan kendi deposunda bir antrepo işletir: Eşyanızı burada 90 güne kadar gümrüklenmemiş olarak depolayabilir ve ancak ihtiyaç duyduğunuzda gümrükletebilirsiniz.
Taşıma fiyatını fiyat hesaplayıcıda hesap açmadan hemen görürsünüz. Gümrüklemeyi orada teklife ek hizmet olarak ekleyebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
T1 ile T2 arasındaki fark nedir?
T1, gümrük gözetimi altında gümrüklenmeden taşınan Birlik eşyası olmayan eşya için geçerlidir. T2 ise AB içindeki yolculuğunda İsviçre gibi ortak transit rejimine dahil bir ülkeden geçen Birlik eşyası için geçerlidir.
Türkiye için EUR.1 mi yoksa A.TR mi gerekir?
Serbest dolaşımdaki sanayi ürünleri için A.TR kullanırsınız. Belirli tarım ürünleri ile kömür ve çelik ürünleri için EUR.1 öngörülmüştür. Belirleyici olan, eşyanın gümrük tarife numarasıdır.
A.TR ticari faturanın yerine geçer mi?
Hayır. A.TR yalnızca eşyanın statüsünü kanıtlar. Ticari fatura ve çeki listesine ayrıca ihtiyacınız vardır, çünkü bunlar gümrük beyannamesinin temelidir.
EORI numarasına nereden başvurulur?
Almanya'da Alman Gümrük Genel Müdürlüğü'ne (Generalzolldirektion), Alman gümrüğünün internet sitesi üzerinden. Tahsis ücretsizdir. Bunun için birkaç gün hesaplayın.
A.TR ile ithalat KDV'si alınmaz mı?
Alınır. A.TR sanayi ürünlerini gümrük vergisinden muaf tutar, ithalat KDV'sinden değil. Bunu indirilecek KDV olarak düşüp düşemeyeceğiniz vergisel durumunuza bağlıdır.
Türkiye'den gelen veya Türkiye'ye giden eşyanızı gümrükletmek mi istiyorsunuz? Tüm hizmetleri ve süreci gümrükleme sayfamızda bulabilirsiniz.